Erfbelasting beperken: zo pak je het slim aan

Je hebt hard gewerkt voor wat je hebt opgebouwd. Spaargeld, beleggingen of een woning met overwaarde. Dan wil je natuurlijk dat daar later zoveel mogelijk van terechtkomt bij je kinderen of andere dierbaren. Gelukkig kun je daar vaak meer in sturen dan je denkt. Als je op tijd begint, kun je erfbelasting beperken en meer rust creëren voor later.

Niemand betaalt graag schenk- of erfbelasting. Toch laten veel mensen kansen liggen, simpelweg omdat ze te laat beginnen. En dat is zonde. Door slim om te gaan met schenken, nalaten en de overwaarde in je woning, blijft er vaak meer over voor je kinderen of andere dierbaren. Helemaal belastingvrij overdragen lukt niet altijd, maar met een goed plan kom je vaak al een heel eind. In 2026 lopen de tarieven voor kinderen op van 10% tot 20% en voor andere erfgenamen zelfs van 30% tot 40%.

De eenvoudigste manier om erfbelasting te beperken, is vaak al tijdens je leven vermogen overdragen. Dat hoeft niet in één keer. Juist door elk jaar gebruik te maken van vrijstellingen kun je stap voor stap veel bereiken.

In 2026 mag je belastingvrij schenken:

Dat lijkt misschien niet heel veel, maar over meerdere jaren loopt het voordeel flink op. Heb je twee kinderen en schenk je hen tien jaar lang ieder jaar het vrijgestelde bedrag, dan heb je samen al ruim € 138.000 belastingvrij overgedragen. Dat bedrag valt dan niet meer in je nalatenschap en telt later dus niet meer mee voor de erfbelasting. Deze rekensom volgt rechtstreeks uit de jaarlijkse vrijstelling van € 6.908 per kind.

Veel mensen denken dat ze dit later nog wel regelen. Maar juist wachten zorgt er vaak voor dat er onnodig veel belasting wordt betaald.

Heb je spaargeld, beleggingen of een koopwoning met overwaarde? Dan kan je nalatenschap sneller oplopen dan je verwacht. Alles wat je niet vooraf hebt overgedragen, valt uiteindelijk in de erfenis en wordt dan belast.

Door tijdens je leven al te schenken, verklein je je vermogen. En daarmee ook het bedrag waarover later erfbelasting wordt berekend. Elke euro die je nu slim overdraagt, is er vaak één waar later minder belasting over betaald hoeft te worden.

Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar soms is het juist verstandig om nu al een schenking te doen die deels belast is.

Bij schenkingen aan kinderen betaal je boven de vrijstelling in 2026 10% schenkbelasting tot € 158.669. Over het meerdere betaal je 20%. Bij erfbelasting gelden voor kinderen dezelfde schijven. Het verschil zit dus vaak niet alleen in het tarief, maar vooral in het moment waarop het vermogen en het rendement verschuiven.

Schenk je nu al een groter bedrag, dan gaat niet alleen het vermogen zelf naar je kind, maar ook het toekomstige rendement. Denk aan rente, dividend of waardestijging. Dat groeit vanaf dat moment verder bij je kind en niet meer bij jou. Daardoor blijft ook die toekomstige groei buiten jouw nalatenschap.

Juist dat effect wordt vaak onderschat. Soms is het daarom slimmer om nu alvast een beperkt bedrag aan schenkbelasting te betalen, als je daarmee voorkomt dat later over een groter vermogen erfbelasting verschuldigd is.

Niet iedereen heeft grote bedragen vrij beschikbaar op de bank. Bij veel mensen zit een groot deel van het vermogen juist in de eigen woning. Ook dan kun je vaak meer doen dan je denkt.

Met schenken op papier leg je via de notaris vast dat een bedrag al van je kind is, terwijl je het geld nog niet direct uitbetaalt. De Belastingdienst noemt dit een schuldigerkenning uit vrijgevigheid. Dat kan interessant zijn als je vermogen vooral vastzit in je woning of als je het geld nog niet direct wilt missen. Daarbij geldt wel dat de voorwaarden goed moeten worden vastgelegd en dat je jaarlijks daadwerkelijk rente moet betalen.

Heb je een woning met overwaarde, dan kun je soms een deel daarvan opnemen. Bijvoorbeeld via een nieuwe hypotheek of door je bestaande hypotheek aan te passen. Dat geld kun je vervolgens gebruiken om te schenken of om een kind financieel te helpen.

Dat kan aantrekkelijk zijn als je wel veel vermogen in stenen hebt, maar weinig spaargeld vrij beschikbaar. Zo kun je vermogen al tijdens je leven overdragen zonder dat je direct hoeft te verhuizen. Natuurlijk moet het wel passen bij je inkomen, leeftijd, woonlasten en plannen voor later.

Benieuwd naar jouw overwaarde? Klik dan hier om deze eenvoudig te berekenen.

Een andere mogelijkheid is de familiehypotheek. Daarbij leen jij geld aan je kind voor de eigen woning, met duidelijke afspraken over rente, looptijd en aflossing. Als aan de fiscale voorwaarden wordt voldaan, kan de rente voor je kind onder voorwaarden aftrekbaar zijn. De rente moet dan wel marktconform zijn en de lening moet voldoen aan de regels voor een eigenwoningschuld.

Het slimme hiervan is dat je kind jou rente betaalt, terwijl jij die rente vervolgens weer deels kunt terugschenken binnen de jaarlijkse vrijstelling. Zo help je je kind financieel, houd je zelf grip op de constructie en benut je tegelijk de schenkingsvrijstelling. Dat vraagt wel om een zorgvuldige opzet, zodat alles fiscaal klopt en goed vastligt.

Schenken is belangrijk, maar je testament bepaalt uiteindelijk wat er gebeurt met je vermogen na overlijden.

Zonder testament geldt de wettelijke verdeling. Die sluit niet altijd aan bij jouw wensen of bij een fiscaal slimme aanpak. Met een goed testament kun je vaak meer sturen in de verdeling van je vermogen en voorkom je dat kansen onbenut blijven.

Met een goed testament kun je:

Benieuwd wat een goed testament jou kan opleveren? Lees dan ons artikel over ''Slim testamentadvies dat direct verschil maakt''.

Veel mensen stellen dit onderwerp uit. Omdat het ingewikkeld voelt of omdat het nog niet urgent lijkt.

Toch levert vroeg beginnen bijna altijd meer ruimte op. Je hebt meer jaren om belastingvrij te schenken, meer grip op je vermogen en meer tijd om keuzes goed af te stemmen. Dat geeft niet alleen financieel voordeel, maar ook rust en overzicht.

Je kunt belasting niet altijd voorkomen, maar wel vaak aanzienlijk beperken. Door op tijd te beginnen met schenken en slimme keuzes te maken, blijft er meestal meer over voor de mensen voor wie je het bedoeld hebt.

Denk bijvoorbeeld aan jaarlijks schenken, het slim benutten van vrijstellingen, het inzetten van overwaarde of het goed regelen van je testament. Soms is het zelfs verstandiger om nu al iets te regelen, zodat niet alleen het vermogen zelf, maar ook het toekomstige rendement eerder bij je kinderen terechtkomt.

Omdat elke situatie anders is, is het belangrijk om te kijken wat in jouw geval mogelijk is.

Wil je weten of je met schenken, een familiehypotheek of het benutten van overwaarde iets slim kunt regelen, zonder dat je direct hoeft te verhuizen? Onze adviseurs denken graag met je mee en helpen je inzicht te krijgen in jouw mogelijkheden.